Azeri Culture Info

Azerbaycan cümhüriyeti ya Kafkas Albanyası

Azerbaycan cümhüriyeti ya Kafkas Albanyası

 

Önsöz

Güney kafkaslarda yerleşen Azerbaycan cümhüriyetinin tarihi bu bölgenin en önemli meselelerinden biridir özellikle türk kamuoyu için özel önem taşımaktadır.

 

Şimdi Azerbaycan cümhüriyeti olarak adlanan bölge yaklaşık 100 yıl önceye kadar bütün tarihi kaynaklarda Kafkas Albanyası ve islamdan sonara bütün tarihi kitaplarda alban halkının kıralı olan Aran adı ile adlanmıştır.

 

1918 yılın Haziran ayında müsavat partisinin kurucuları tarafından Kafkaslarda bir devlet kurulur ve bu devlete Azerbaycan adı verilir. Tam adı ile islam demokratik müsavat partsi olan bu kuruluş 1911 yılında kurulur ve kuruluş amacı anadolu başkanlığında orta asiya ve Kafkaslarda büyük türk islam devleti kurmakmış.

Bu haberi duyan iran aydınları kurulan devletin isminin Azerbaycan olmasına itiraz ediyorlar  ve cevab olarak müsavat partisinin başkanı olan resulzade bunun irana karşı olmadığını söylüyor. iranın küzey batısında yerleşen asıl tarihi Azerbaycan aydınları  bunu Kabul etmiyorlar hatta şeyh hiyabani gibi aydınlar iranda Azerbaycan bölgesinin adının Azadistan olarak değişmesini öneriyorlar.

 

Yaklaşık 2 yıl sonar 1920 yılında bu cümhüriyet yıkılıyor bolşovikler butun Kafkasları işgal ediyor ve  bu bölge rusiya toprakları ile birleşiyor. ama bolşovikler daha önce bu bölgeye verilen Azerbaycan adını koruyorlar. Ve 1945 yılında bu adı bahane göstererek iranın küzey batı bölgesini işgal edip pişeveri önderliğinde devlet kuruyorlar ve bir yıl sonra iran ordusunun gelmesi ile birlikde iranı terk etmek zorunda kalıyorlar.

 

moskova bu siyaseti sövyet birliği döneminde de aynen devam etmekle birlikde rus terihçileri tarih kitaplarında bulunan Albanya kelmesinin yerine Azerbaycan ve ya kuzey Azerbaycan kelmesini yerleştirmeye başlıyorlar.

Altta gördüğünüz örnekler bu tür çarpıtmaların bir kaçıdır ;

 

Aşkaniler sülalesi doğu Gürcistan (asıl tarihi kaynakda ibri) ve sövyet birliğinde olan küzey Azerbaycana (asıl kaynakda Albanya) yerşledi…..(1)

Her iki devletin savaşı Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan içindir. (2) (asıl tarihi kaynakda Ermenistan, ibri ve Albanya olarak yazılmış).

 

Behram, devletin doğu bölgelerinden dönerken küzey Azerbaycandan geçti.(3) (asıl tarihi kaynakda Albanya yazılmış).

 

Ama mesele bununla sınırlı kalmiyor daha sonra sovyet tarihçileri daha ileri gederek şöyle bir iddiada bulunuyorlar ki iranda yerleşen gerçek Azerbaycan hiç bir zaman  iranın bir parçası olmamışdır ve tarihte  büyük Azerbaycan diye bir ülke varmış ama iran devletinin işgalcı siyasetlerinin sonucu olarak bu büyük Azerbaycanı küzey ve güneye bölünmüştür!

 

Bu makalenin konusu tarih olduğu için daha fazla siyasetten bahsetmek istemiyorum bu yüzden en eski tarihi kaynaktan başlayarak günümüze kadar olan bazi kaynakları kısa ve öz olarak size sunmak istiyorum.

 

Antik çağda Azerbaycan ve Kafkas Albanyası

 

Bu gün iranda bulunan asıl Azerbaycan farklı medeniyetlerin tarihi kaynaklarında benzer ama değişik adlarla anılmıştı. Antik yunan kaynakları ona Atropatene, orta pers dilinde Adorbadene, süryanı kaynaklarda Adurbadikan, rum ve bizans kaynakları Adarbikan, ermeni kaynakları Otorpatkan, gürcü kaynakları Aderbadkan, ve islamdan sonra arablar süryani dilini esas alarak önce Azerbazkan sonra Azerbikan ve daha sonra Azerbaycan söylemişler. Ama en eski türk kaynağı olan Dîvânü Lugati’t-Türk farsçanı esas alarak  Azerabadegan yaziyor.

 

Yunanın büyük tarih yazarı Esterabo yazdığı 17 ciltlik Estarbo coğrafiyası adlı kitapın 11ci bölümünde şöyle yaziyor;

 

Azerbaycan Ermenistanin doğusunda  ve hazar denizinin içeriye doğru girdiği bölümde, araz çayının güneyinde yerleşiyor, Azerbaycanın kuzeyinde kadusiler yerleşiyor ve kadusilerin küzeyinde Kafkas Albanyası yerleşiyor.(4)(5)

 

bu şu demektir, bu gun yanlış olarak Azerbaycan cümhüriyeti ismile adlanan bölgenin asıl ismi Kafkas Albanyasıdır ve  iranda yerleşen asıl Azerbaycandan farklı bölgede yerleşiyor, ayrıca aralarında başka bir halk olan Kadusiler yaşamaktadır ve bu halk şimdi Talış halkı olarak aynı yerde bulunuyor.

İran, Sasani İmparatorluğu döneminde idari olarak 4 yere bölünuyordu ve bu bölmelerin her birine kust diyorlarmış, her bölümün sembolik olarak bir ateşi varmış iranın ordu ve devlet ateşi Azerbaycanda yerleşiyordu bu ateşin yüksek değri için iranın bütün küzey batı topraklarına Azerbaycan kustu adı verilmişti. Azerbaycan sözcüğü anlam olarak ateşi koruyan bölge demektir.(6)

 

İslami dönemin kelasik tarih yazarlarından olan Ibn Khordadbeh (kolay araştırılsın diye isim ingilizce yazılmış) yazdığı el mesalek ve el memalek kitabında bu konunu şöyle açıklıyor; (7)

Azerbaycan kustu pers devletinin dörtte biridir, ve Ermenistan, Azerbaycan, rey, damavand ve şenbele den oluşmaktadır.

 

Açıkca bellidir ki Azerbaycan bir etnik bölge olarak (azerilerin yaşadığı bölge), iranın bir idari bölmesi olan Azerbaycan eyaleti ya kustundan farklıdır. Eğer böyle olmasaydı o zaman Azerbaycan kustunu açıklarken azerbacanın kendi adını söylemeye gerek kalmazdı ikinci sebeb budur ki Azerbaycan eyaletinin içinde Ermenistan ve başka yerlerin adı geçiyor hal bu ki herkes bunu bilmektedir ki Azerbaycan ve Ermenistan iki farklı  bölge adıdır. Demek iran tarihinde iki Azerbaycan adı varmış birincisi etnik Azerbaycan ikincisi idari bölme olan Azerbaycan kustu.

 

Makalenin devamında bu farkın önemi daha iyi anlaşılacak.

 

İslamdan sonra Azerbaycan ve Kafkas Albanyası

 

İslam sonra Azerbaycan sınırları aynı islam önce olduğu gibi araz çayının güney bölgesi ile sınırlanıyor.

 

  • İslam çağının önemli tarihçilerinden olan Ibn al-Faqih 1000 AD yılında yazdığı Mukhtasar Kitab al-Buldan kitapında Azerbaycan şehirlerini şöyle açıklıyor:

 

Barda, Zanjan,Barkri, Moghan, Nariz, Gilan, Tarom, Deylamestan,Barzeh, Shapoor, Marageh, Mianeh, Ardabil, Varsan, Salmas, Tabriz, Marand, Khoy, Urmia, Kulsareh, Barzand, Etc. (8)(9)(10)(11)

(Daha iyi araştırılsın diye yazar, kitab adı ve şehirler ingilce yazılmıştır)

Görüldüğü gibi bu listede günümüzde Azerbaycan cümhüriyeti olan bölgenin 77 şehrinden yanlız iran sınırlarına tam yakın bir bölgesinde bulunan barda şehri Azerbaycana ait şehirlerden biri olarak gösteriliyor, 76 şehir liste dışıdır. Bu tarihi belgede Azerbaycan cümhüriyeti olarak bilinen bölgeden Aran ismile bahs ediliyor Azerbaycan olarak değil.

 

  • Meşhür tarihçi Ibn Khordadbeh 820 AD yılında yazdığı Kitāb al Masālik w’al Mamālik kitapında Azerbaycan sınırlarını şöyle tarif ediyor: (12)(13)

Marageh, Mianeh, Ardabil, Varsan, Sanandaj, Barzeh (saqqez), Sabarkhast (miandoab), Tabriz, Marand, Khoy, Kulsareh, Ganja, jabruvan, Nariz, Urmia, Salmas, shiz, Bajruvan, Rastaqha, Salq, Sandbaya, bez, Orm, Balvankarj, Sarab, Daskiavar, Mayanharj.

günümüzde Azerbaycan cümhüriyeti olan bölgenin 77 şehrinden yanlız iran sınırlarının yanıbaşında olan ganja şehri Azerbaycanın bir şehri olarak listede yer alıyor.

 

  • Tarihçi al Istakhri 920 AD yılında yazdığı masalik al-mamalikkitapında Azerbaycan sınırlarını şöyle açıklıyor; (14)(15)(16)

Ardabil, Marageh, Urmia, Mianeh, khoneh, Azershahr, Khoy, Salmas, Marand, Tabriz, Barzand, Varsan, Jabarvan, nakhchivan, Oshnavieh

Azerbaycan cümhüriyeti olarak tanınan bölgeden yanlız iran sınırlarının yanıbaşında olan nahçivan (şimdi ki nahçivan eyaleti değil yanlız nahçivan şehri bu listede) Azerbaycanın bir şehri olarak gösteriliyor.

 

  • Tarihçi Ibn Hawqal 950 AD yılında yazdığı Ṣūrat al-’Arḍ kitapında Azerbaycan şehirlerini şöyle açıkliyor; (17)(18)

Marageh, Tabriz, Urmia, Khoy, Salmas, Ardabil, Zanjan, Azarshahr, Oshnavieh, Mianeh, Marand, Barzand, Etc.

 

Günümüzde var olan Azerbaycan cümhüriyetinden  hiç bir şehir bu listede değil. Ayrıca ayni kitapta yazar tarafından çizilen kafkas harıtasında Azerbaycan cümhüriyetine açıkca Aran adı verilmişti. (19)

 

  • Tarihçi Yaqut al-Hamawi 1179 AD yılında yazdığı Kitāb mu’jam al-buldān kitapında şöyle yaziyor; (20)(21)

 

Barda, Zanjan, Deylaman, Gilan, Tarom, Tabriz, Margeh, Khoy, Salmas, Urmia, Ardabil, Marand, Etc.

 

Azerbaycan cümhüriyeti olan bölgeden yanlız barda şehri bu listede.

 

  • Yaklaşık 850 AD yılında tarihçi Ahmad al-Ya’qubi yazdığı Kitab al-Buldan kitapında şöyle yaziyor; (22)(23)

Zanjan, Ardabil, Urmia, Salmas, Shiz city, Tabriz, Khoy, Mianeh, Marand, Beyləqan, Barzand, Versan, Serah(Sarab).

 

Bütün islam terihçilerin kitap ve haritalarında Azerbaycan cümhüriyetinin 77 şehrinden yanlız iran sınırlarına yakın bulunan 3 şehir, hakiki Azerbaycan şehri olarak kayd edilmiştir, şimdi ki Azerbaycan cümhüriyetinin öbür bölgelerinden Aran ve ya Kafkas Albanyası olarak söz ediliyor. Ustelik bu 3 şehir yanlız bir kaynakta Azerbaycan şehri olarak kayd edilmiştir, öbür kaynaklarda değil.

 

Sefevi ve Zend döneminde Azerbaycan ve Kafkas Albanyası

 

Makalenin sonunda Bu iki dönemin üzerinde özellikle durmaK istiyorum çün Azerbaycan cümhüriyetinin tarihçileri bu konuda bazi iddialarda bulunmuşlar, makalede karşı fikirlere de yer verib bu iddialara cevap vermek istiyorum.

 

Islamdan önce ve islamdan sonra 100 yıl önceye kadar bütün kaynaklarda bu gün Azerbaycan cümhüriyeti olarak bildiğimiz bölgeye kafkas Albanyası ve ya Aran demişlerdir, ayrıca tarihi kaynaklara esasen iranın devletçilik enenesine uyğun olarak iranın kuzey batısının hepsine Azerbaycan eyaleti adı veriliyordu bu eyalet Gürcistan, Ermenistan, dağıstan, Aran (şimdi Azerbaycan cümhüriyeti) ve Azerbaycanın kendisinden oluşuyordu.

sovyet birliği tarihçileri ve daha sonra Azerbaycan cümhüriyetinin tarihçileri irana karşı Şah devrinden günümüze kadar toprak iddasnı isbatlamak için, hep tarihi belge bulma girişimindedirler, ama bir türlü bulamıyorlar, bu tarihçiler 1918 yılında kurdukları Azerbaycan cümhüriyetinin asılda daha büyük olduğu ve başka bir parçası iranda  olduğunu savunuyorlar ama butun kaynaklarda bu iki bölgenin ayrı olub hatta aralarında başka milletlerin yaşadıklarını gösteriyor.

 

Daha sonra çok araştırıp istedikleri belgenin bulunduğunu zan etmişler! evet Azerbaycan eyalet butun kafkasları içine aliyormuş bunu belge olarak göstere biliyoruz, demişler. Ama bir türlü çözülemeyen büyük bir engel var Gürcistan ve Ermenistan ve Azeri olmayan başka yerler bu eyalete dahildir hatta Azerbaycanın kendisi bile bu eyaletin küçük bir parçasıdır, bunu nasıl açıkliya bilirler acaba? düşünmüşlerdir.

Iran tarihini alt üst edib sonunda büyük Azerbaycan iddisını kanıtlayan belgeye benzer bi şey bulmuşlar. Iranda 47 yıl hakim olan zend devletinden kalma bir mektup. Bu devletin padişahlarından biri olan kerim han zend 1764 yilinda yazdığı mektup şöyle; (24)

Azerbaycan eyaleti karbağ, şirvan, tabriz, ganja, nahçivan ve alişeki bölgesinden oluşiyor.

 

Artık Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan kelmesinin olmadığı bir belge bulmuşlar!

bu iddianın cevapı şöyledir:

önce bunu söylemeliyim Bu belgede bile günümüzde var olan Azerbaycan cümhüriyetinin yüzde 50 si yok.

Tarihe baktığımızda anliyoruz ki bu devirde Ermenistan, gürcüstan, dağıstan ve Aranın (Azerbaycan cümhüriyetinin) büyük bi bölümü ruslar tarafından işgale uğruyor ve iranınn kuzey doğusunda artık bir çok şehir ve bölge elden çıkıyor ama kalan toprakların hepsi 3000 yıl iran devletçılık kültürüne dayanrak  Azerbaycan eyaleti olarak adlanmıştır. Demek bu dönemde Ermenistan ve Gürcistan yok ki haritada görünsün, olmayan bi şeyi nasıl göstersinler? Bu geçici durum Aran (Azerbaycan cümhüriyeti) ve iran Azerbaycanının bir ölke olduğunu göstermiyor. (25)

 

 

Sefevi devrinde irana gelen alman seyyah engelbert kaempfer yazdığı am hofe des persischen großkönigs kitapında Azerbaycan eyaletine göre şü bilgilere yer veriyor;

 

Azerbaycan eyaleti: tabriz, yerevan, dağıstan, Azerbaycan, karabağ, Gürcistan, şirvan dan oluşiyor.

 

Yine Açıkca Azerbaycanın kendisini bile Azerbaycan eyaletinin bir parçası olarak gösterilmişti ayrıca karabağ ve şimdiki Azerbaycan cümhüriyetinin çeşitli bölgelerini tek bir ülke olarak değil birbirinden ayrı şehirler olarak gösterilmiştir.

malesef Azerbaycan cümhüriyetinin tarihçileri kendi ülkeleri, dilleri ve tarihleri konusunda  türk kamuoyunu aldatiyor.

Azeriler Azerbaycanda yaşiyor ve Azerbaycan cümhüriyetinin ismi hiç bir tarihi kaynakta Azerbaycan  olarak kayd edilmemiştir. Azeriler azeri dilinde konuşuyor ve bu dil tüm kaynaklarda farsçanın bir parçasıdır, hal bu ki Kafkas Albanlarının tarihi dili Udi (Udi language) dilidir. Azerilerin dini zerdüşt dinidir ama albanların dini güneş ve aya tapmaktır. Sasani İmparatorluğu kafkasları işgal ettikten sonra albanların toprağında bir çok zerdüşt tapınağı yapmağa başladılar, baku ateş tapınağı onların en eskilerinden dir.

 

Dini , dili, coğrafiyası, tarihi hatta adı bile gerçek Azerbaycandan farklı olan Azerbaycan cümhüriyetinin büyük Azerbaycan hayalı birinci olarak akademik bir yanlışdır aynı zamanda bilim dişi olan bu tür saptırılmış bilgilerle yükselen toplumlarda devlet ülkenin yanlış kurucu fikrini hayatta tutabilmesi için sonsuza kadar en ust düzey akademik çevreler aracılığı ila tarihi cehaleti yaymak zorundadır.

 

Sonuç olarak bu tur toplumlarda akademik metodla çalışma zorunda olan universite toplumda yaşayan en alt sınıf vatandaşın yanlış tarihi bilgisini tekrarlamak zorunda kalıyor, ve universite porfesoru ve sade vatandaşın farkı ortadan kalkıyor işte bu yüzden her kes her konuda fikir sahibi olub kendinde her konuda istediği gibi konuşma hakkını buluyor, karmaşa ve kimlik sorunu bu kısır döngenin ürünüdür.

Her toplum kendi bekası için kendi tarihi ve coğrafi gereçeklerini bilmeli ve öğretmeldir.

 

Rouzbeh Azergoun

03-25-2017

Azergun@uw.edu

Azergun@u.wahington.edu

Middle east languages and civilizations

university of washington

————————————————————————————————————–

(1) Pigoloskaya NV, Yakubsky AU, Petroshfsky EP, Belnitsky

AM, Estrviva LV (1965) History of Iran; from ancient

time up to 18th century. page 57

 

(2) Pigoloskaya NV, Yakubsky AU, Petroshfsky EP, Belnitsky

AM, Estrviva LV (1965) History of Iran; from ancient

time up to 18th century. page page77

 

(3) Pigoloskaya NV, Yakubsky AU, Petroshfsky EP, Belnitsky

AM, Estrviva LV (1965) History of Iran; from ancient

time up to 18th century. page 101

 

(4) http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/11M*.html#note1

 

(5) http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0239%3Abook%3D11%3Achapter%3D14#note3

 

(6) Yaqut al-Hamawi, Book:Kitāb mu’jam al-buldān (Dictionary of Countries), Link / URL (6)

 

(7) Ibn Khordadbeh Book:Kitāb al Masālik w’al Mamālik (The Book of Roads and Kingdoms)

 

(8) Link / URL

(9) Link / URL

(10) Link / URL

(11) Link / URL

(12) Link / URL

(13) Link / URL

(14) Link / URL

(15) Link / URL

(16) Link / URL

(17) Link / URL

(18) Link / URL

(19) Link / URL

(20) Link / URL

(21) Link / URL

(22) Link / URL

(23) Link / URL

(24) Link / URL

(25) Link / URL

 

پرفسور ترک جلال شنگور: اهالی اناطولی رُمیهای مسلمان هستند ما هند و اروپای هستیم. prof.celal şengör; anadolu halkı müslüman romalılar dır biz hind avrupa halkıyız.

پرفسور ترک جلال شنگور: اهالی اناطولی رُمیهای مسلمان هستند ما هند و اروپای هستیم

prof. Celal Şengör; anadolu halkı müslüman romalılar dır biz hind avrupa halkıyız.

*

Video In vimeo:

پرفسور ترک جلال شنگور: اهالی اناطولی رُمیهای مسلمان هستند ما هند و اروپای هستیم

جلال شنگور: ترکها و مغولها جز سه ملتی که بیشترین ضربه را به تمدن بشری زده اند.prof.celal şengör; türkler ve moğollar insan medeniyetine en çok zararı bulunan 3 milletten biridir.

 

سخنران: پرفسور جلال شَنگور،متولد 1955 استانبول ترکیه.عضو آکادمی ملی علوم آمریکا، اکادمی علوم اروپا، اکادمی علوم روسیه، اکادمی علوم آلمان، عضو خارجی انجمن فلسفه آمریکا، انجمن ژئوفیزیک آمریکا، انجمن زمین شناسی آمریکا، انجمن زمین شنای لندن.

بخشی از دلایل قبول ایشان به عضویت اکادمی علوم آمریکا علاوه بر تحقیقات بر روی نمونه های خاک سیارات دیگر و تحقیقات زمین شناختی، 10 سال تلاش و تحقیقات ایشان درآسیای میانه بود.

video in youtube:

جلال شنگور: ترکها و مغولها جز سه ملتی که بیشترین ضربه را به تمدن بشری زده اند

Video in vimeo:

جلال شنگور: ترکها و مغولها جز سه ملتی که بیشترین ضربه را به تمدن بشری زده اند

Birûnî TÜRK değil, iranlıdır (+Belge)

2.4.2017/d/m/y  tarihinde türkiye cümhüriyetinin resmi devlet kanalı olan TRT-TÜRK’te yayınlanan programda İbni sina , Farabi, Biruni, Harazmi gibi iranlı bilim adamları tek bir belge göstermeden Türk olduğu iddia olundu, ayrıca bir saat anlamı belirsiz bir islam medeniyetinden bahs ettiler ve iranlıların bin zahmetle surgunde,zindanlarda ve islamın baskı ve işkalı altında ürettiği bilim ve medeniyeti çok kolayca uretimin ne olduğunu bile bilmiyen Türk ve Arab halklarına sundular.

 

Önce bunu söylemeliyim tarihi belgelere dayanarak anadolu tarih boyunca türk değil ve türk olmayacak, anadolu halkı türk dillidir türk değil.

İslam en iyimsel varsayımla bir dindir, din medeniyetin bir parçasıdır hepsi değil, din ve medeniyeti insan uretir ve her insan bir millete bağlıdır. İşte bu yüzden çok açıkdır kı medeniyet milletlerin urunudur. hıristiyan medeniyeti diye bir kavramın yanılş olduğu gibi islam medeniyetide yanlıştır.

Amma fransa, rus ve pers medeniyeti mumkundu çün bunlar insan topluluklarıdılar ve medeniyet bu insanların urunudur.

 

Arapın göçebe ilker kültüründe islamın en kutsal varlığı olan camiler için bile kendilerine has mimarlık tarzı olmayan ve cami mimarlığını sasanı dönemindeki  iran mimarlığından almış bir topluluk için medeniyet kelmesi kullanılamaz. Tarihde Araplara özel tek mimarlık eseri sayılan kaaba adlı  kara bir kutu Arap mimarlığıdır ona göre konuşun.

Türkler ve moğullar orta asiyada yaşayan iranik halkarıı ve onların medeniyetini mahv etti ve bin yıllarca ürtim, çalışmağa ve şehir yaşamını benimsemiş hind, anadolu ve iran haklarının urunlerini yağmalamakla meşkul oldular. Bu mu medeniyet ?

peyğember ölürken 15 eşi ve sayısız cariyesi varmış, bal ve sütü ancak kendi cennetinde görebilen bir yığın islam ordusu kendi karnını hangı lojestik ve ekonumik gücile doldurulmuş ? Tabi ki biz iranlıların urunlerini yağmalamakla. bunların hepsini arapların yazdığı tarih kitaplarında görebilirsiniz.

 

 

el-Birûnî

  • el-Birûnî nin kendisi yazdığı Kitâbü’s-Saydele fî Tıp kitapında konuştuğu ana dilin adın harazm dili olarak bildiriyor ve şöyle yaziyor ;

English; I must judge for myself that in my native Chorasmian, science has as much as chance of becoming perpetuated as a camel has of facing Kaaba.

Parsi;

هرچند هرکس زبان قومی خود را دوست دارد، ولی من باید اذعان کنم که در زبان قومی بومی من، که همان زبان خوارزمی است، شانسی که از طریق آن راوج یابد مساوی است

با شانسی که یک شتر به کعبه سجود کند

 

Turkish; tabi ki Har kas kendi ana dilini seviyor amma itiraf etmeliyim ki benim ana dilim olan harazm dilinin dünyaya yayılma şansı bir devenin kaaba,ya tapabilmesi kadardır.

 

  • el-Birûnî nin kendisinin yazdığı El-Âsâr’il-Bâkiye de doğduğu harazm bölgesi için şunları söyliyor;

 

Turkish:

Ve harazm halkı, onlar büyük pers medeniyet ağacının bir dalıdır.

Arabic:

و أما أهل خوارزم، و إن کانوا غصنا من دوحة الفُرس

 

  • Aynı kitapta şöyle yaziyor;

 

Ve ama Başka milletler yanı Hindli, Çinli, Tibetli, Türk  ve Hazer halklarının ay isimlerinin bazılarını biliyorum amma daha sağlam bilgi elde etmek için bekliyorum, yanlışın gerçeğe karışmasını istemiyorum.

Yukarıda bahsı geçen kitapın yüzde doksanı iran kültürü, padişah isimleri, aylar ve iran medeniyetine bağlı olan özel günleri tanıtmaktan oluşuyor. Amma yazar türk aylarının adını bile bilmiyor!

 

  • Aynı kitapın sonunda türkler için şünları yazıyor;

Ben bu halkın aylarının ne olduğunu , sayısı ve ayların anlamını bilemedim.

 

Biruninin türk olduğunu iddia eden Türkiye devleti ve başka türk dilli devletler şu iddiaları kanıtlayan tek bir belge varsa lütfen göstersinler.

Resimleri daha büyük görüntülemek için

sağ click-  open image in new tab- açılan sayfanın yukarıda bulunan address bölümünde JPG sonrası olan ?w=500 bölümünü siliniz ve yeniden enter tuşuna basınız

*

(1) الآثار الباقیة عن القرون الخالیة

*

(2) الآثار الباقیة عن القرون الخالیة

*

(3) الآثار الباقیة عن القرون الخالیة

*

(4) الآثار الباقیة عن القرون الخالیة

Nowruz adında bayram Azərbaycandan başlıyıb (+Sənəd) عیدی با نام نوروز از آذربایجان شروع شده است – به همراه سند

Yerin şimal yarımkürəsinde yaşayan bütün xalqlar avrupadan çinə qədər yazın gelişini müxtəlif adlar altında qutlarlar amma iranın qədim qaynaqlarına dayanaraq nowruz adılı bayram azərbaycandan başlıyıb.

تمام ملل ساکن در نیم کره شمالی زمین از اوروپا تا چین با عناوین و اسامی مختلف پایان زمستان و امدن بهار را جشن میگیرند اما بنابر اسناد قدیمی ایران عیدی که نام نوروز را به خود گرفته از اذربایجان در زمان پادشاهی جمشید اغاز شده است.

1)

Dünyaca meşhür alim Biruni yazdıqı Asar- al-baqiyə kitabında nowruz bayramını iran padişahı olan cemişdin dövründə azerbaycandan başladıqını yazır.

دانشمند بزرگ اوریحان بیرونی در کتاب آثارالباقیه میگوید نوروز در زمان پادشهای جمشید از آذربایجان شروع شده است.

(şekili böyük ölçüdə görmek üçün; xahiş olunur üstünde saq kilik edib “open link in new tab” seçin)

را انتخاب فرمایید “open link in new tab” برای دیدن تصاویر با اندازه بزرگتر لطفا روی تصویر راست کلیک کرده گزینه

Image 3Image 1 Image 2

2)

İranın ən böyük şairi firdovsi 1000 il qabaq yazdıqı şahnamə kitabında bu bayramın cəmşid adlı padişahın dövründəe azərbaycandan başladıqını yazır. Aşaqida şeer fars dilində geətirilib.

بزرگترین شاعر ایران فردوسی در کتاب جاویدان خود شاهنامه عید نوروز را برخاسته از آذربایجان در دوران پادشهای جمشید میداند فردوسی در توضیح سفر جمشید به آذربایحان میگوید

همه کردني ها چو آمد پديد
تو گفتي جز از خويشتن را نديد
بفر کياني يکي تخت ساخت
چه مايه بدو گوهر اندر شناخت
که چون خواستي ديو بر داشتي
زهامون به گردون بر افراشتي
چو خورشيد تابان ميان هوا
نشسته برو شاه فرمانروا
جهان انجمن شد بر تخت اوي
شگفتي فرو ماند از بخت اوي
به جمشيد بر گوهر افشاندند
مر آن روز را روز نو خواندند
سر سال نو هرمز فرودين
بر آسود از رنج دل تن زکين
بزرگان به شادي بيا راستند
مي وجام و رامشگران خواستند
چنين جشن فرخ از آن روزگار
بمانده است از آن خسروان يادگار

(şekili böyük ölçüdə görmek üçün; xahiş olunur üstünde saq kilik edib “open link in new tab” seçin)

را انتخاب فرمایید “open link in new tab” برای دیدن تصاویر با اندازه بزرگتر لطفا روی تصویر راست کلیک کرده گزینه

Image 1

Bu qonuya görə teədqiqatım dəvam edir, yeni sənədlər əlavə olunacaq

تحقیقاتم در این ضمینه ادامه دارد اسناد جدید اضافه خواهد شد.

Azərbaycan haradı ?, Azərbaycan Sərhədləri ( +Sənəd )آذربایجان کجاست؟ مرزهای آذربایجان به همراه اسناد تاریخی

İsalmdan qabaq – قبل از اسلام

2000 il qabaq yunan yazarı estrabonun yazdıqı estrabo coqrafiyası adlı kitabda yanlız  araz çayının altı azərbaycan olaraq adlanır, araz çayının ustu qerb tərəfində ərmənistan ve şərq tərəfində isə bu gün yanlış olaraq azərbaycan cümhüriyəti olaraq adlanan qafqaz albaniyası yerləşir. bu qaynaqı ingilis dilində oxumaq üçün xahiş olunur aşaqıda kı linklərə gediniz, bu qaynaqa görə azərbaycan aşaqıda kı xəritedə olduqu kimi yerləşir.

تاریخنگار یونانی استرابو در 2000 سال پیش در کتاب جغرافیای استرابو فقط مناطق موجود در زیر رودخانه ارس را آذربایجان دانسته در مورد شمال رود ارس میگوید در غرب ان ارمنستان و در شرق ان البانیای قفقاز قرار دارد حدود مرزهای مشخص شده اذربایجان از دید نویسنده یونانی در نقشه زیر مشخص شده است برای مشاهده متن کتاب به انگلیسی لطفا به لینکهای زیر مراجعه فرمایید:

http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/home.html

http://www.perseus.tufts.edu/hopper/textdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0239%3Abook%3D11%3Achapter%3D14#note3

http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/11M*.html#note1

(şekili böyük ölçüdə görmek üçün; xahiş olunur üstünde saq kilik edib “open link in new tab” seçin)

را انتخاب فرمایید “open link in new tab” برای دیدن تصاویر با اندازه بزرگتر لطفا روی تصویر راست کلیک کرده گزینه

*

AtropateneHistoryofIran

*

Caucasus_290_BC (1)

*

فارسی استرابو:

ماد به دو بخش تقسيم گرديده است. بخشي از آن ماد بزرگ خوانده مي‌‌شود، كه پایتخت آن همدان است، شهری بزرگ و دربر دارنده‌ اقامتگاه‌های شاهانه‌ امپراتوري ماد. بخش ديگر اين سرزمين، ماد آتورپاتكان است، كه نام آن از نام فرمان‌ده‌اش اتروپاتس گرفته شده است، كسي كه مانع شد اين كشور، كه بخشي از ماد بزرگ بود، فرمان‌بردار و مطيع مقدونيان گردد. وي پس از آن، خود را شاه اعلام كرد، و اين كشور را در چارچوب يك دولت مستقل سازمان داد، و جانشيني و ميراث‌بری فرزندان وی در مقام پادشاهی اتروپاتکان تا امروز بر جاي است. جانشينان او با شاهان ارمنستان و سوريه، و بعدها، با شاهان پارتي عقد ازدواج بستند

در جای دیگری در همان کتاب میگوید:

ماد آتورپاتكان در شرق ارمنستان و ماتیانه، غرب ماد بزرگ، و در شمال دو سرزمين پيش گفته واقع است. و در همسايگي ناحيه‌اي كه گرداگرد فرورفتگي درياي گرگان را دربر مي‌گيرد، و در مجاورت ماتیانه در غرب قرار دارد. آتورپاتكان كشور كوچكي نيست و چنان كه نویسنده اپالوندیس مي‌گويد، با توجه به قدرت خود، مي‌تواند نيرويي به فراواني ده هزار سواره‌سپاه و چهل هزار پياده‌سپاه را آماده و بسيج كند. آتورپاتكان بندرگاهي به نام کاپااوتا دارد، كه بر آب آن نمك شوره مي‌بندد و سخت مي‌شود. اين نمك باعث خارش مي‌شود و رنج‌آور است، اما اين اثر را مي‌توان با استفاده از روغن زيتون تسكين داد…. آتورپاتكاني‌ها همسايگان نيرومندي در ميان ارمنيان و پارتي‌ها دارند، و غالباً از سوي آنان تاراج مي‌شوند. اما مردم آتورپاتكان باز هم در برابر آنان پايداري مي‌كنند و آن چه را كه از ايشان ربوده شده است، دوباره به دست مي‌آورند. چنان كه، براي نمونه، آنان شهر سیمباکه را از ارمنيان، زماني كه اينان فرمان‌بردار و مطيع روميان شدند، بازپس گرفتند؛ و خود آتورپاتكاني‌ها به دوستي با قيصر دست يافتند، اما آنان هم‌زمان به پارتي‌ها نيز اظهار بندگي مي‌كنند.

در جای دیگری در همان کتاب میگوید:

كاخ شاهانه‌ تابستاني پادشاهان آتورپاتكان در دشتي در قازاکا ، و كاخ زمستاني‌شان در دژي به نام ورا واقع است كه سرداری با نام انتونی در لشكركشي خود عليه پارتي‌ها آن را محاصره كرده بود. اين دژ از ارس دور است، رودي كه مرز ميان ارمنستان و آتورپاتكان را به وسعت دو هزار و چهارصد استاديا تشكيل مي‌دهد، بنا به شرح نویسنده دلییوس، دوست آنتوني، كه گزارشي درباره‌ لشكركشي آنتوني عليه پارتي‌ها نوشت، و در آن عمليات، وي همراه آنتوني و خود يك فرمان‌ده بود. همه‌ي نواحي كشور آتورپاتكان حاصل‌خيز است، به جز بخش شمالي آن كه كوهستاني و ناهموار و سرد است، و اقامتگاه كوه‌نشيناني به نام كادوسي، امردي، تپوري ، كیرتي ، و مردمان مشابه ديگر، كه كوچنده و غارت‌گرند؛ و منابع زاگرس و نیفاتس اين قبايل پراكنده را تأمين مي‌كند. قبيله‌هاي كیرتي در پارس و مردی و قبايلي با همان نام (نویسنده : امردیها)در ارمنستان، همين خصلت و مشخصه را دارند.

İslamdan sonra – بعد از اسلام

bütün şəhərlerin adı ve melumatları İngilizcədə yazdim. birinci kitabın tarixi və yazıldıqı il, sonra yazarın adı veə daha sonra kitabın adı və ən sonda o kitaba görə Azərbaycan Şəhərləri.kitab səyfələrinin şəkli və sonunda tarixi məlumatlara görə bu günkü xeritədə gösterdiyim Azərbaycan Sərhədləri yerleşir.

*

تمام نوشته ها را به زبان انگلیسی نوشته ام. اول تاریخ نگارش کتاب بعد نام نویسنده و نام کتاب و در اخر لیست شهرها از دید ان تاریخنگار جای میگیرد. اسکن تمامی صفحات مربوط به اسناد و در اخر هم نقشه اذربایجان در نقشه دنیا نشان داده شده است.

*

1- Azerbaijan Borders:

Date: 1000 AD

Name of Historian: Ibn al-Faqih

Book: Mukhtasar Kitab al-Buldan (Concise Book of Lands)

Cities: Barda, Zanjan,Barkri, Moghan, Nariz, Gilan, Tarom, Deylamestan,Barzeh, Shapoor, Marageh, Mianeh, Ardabil, Varsan, Salmas, Tabriz, Marand, Khoy, Urmia, Kulsareh, Barzand, Etc.

*

(şekili böyük ölçüdə görmek üçün; xahiş olunur üstünde saq kilik edib “open link in new tab” seçin)

را انتخاب فرمایید “open link in new tab” برای دیدن تصاویر با اندازه بزرگتر لطفا روی تصویر راست کلیک کرده گزینه

*

Image 1*

Image 2

*

Image 3

*

Image 4

*

1Azerbaijan Borders Ibn al-Faqih -

 

 

*

2- Azerbaijan Borders:

Date: 820 AD

Name of Historian: Ibn Khordadbeh

Book: Kitāb al Masālik w’al Mamālik (The Book of Roads and Kingdoms)

Cities: Marageh, Mianeh, Ardabil, Varsan, Sanandaj, Barzeh (saqqez), Sabarkhast (miandoab), Tabriz, Marand, Khoy, Kulsareh, Ganja, jabruvan, Nariz, Urmia, Salmas, shiz, Bajruvan, Rastaqha, Salq, Sandbaya, bez, Orm, Balvankarj, Sarab, Daskiavar, Mayanharj.

*

(şekili böyük ölçüdə görmek üçün; xahiş olunur üstünde saq kilik edib “open link in new tab” seçin)

را انتخاب فرمایید “open link in new tab” برای دیدن تصاویر با اندازه بزرگتر لطفا روی تصویر راست کلیک کرده گزینه

*

Image 11

*

Image 4

*

Image 12

*

Image 13

*

Image 14

*

Azerbaijan Borders Ibn Khordadbeh - Copy - Copy

*

 

 

3- Azerbaijan Borders:

Date: 920 AD

Name of Historian: al Istakhri Book : masalik al-mamalik (Traditions of Countries)

Cities: Ardabil, Marageh, Urmia, Mianeh, khoneh, Azershahr, Khoy, Salmas, Marand, Tabriz, Barzand, Varsan, Jabarvan, nakhchivan, Oshnavieh.

*

(şekili böyük ölçüdə görmek üçün; xahiş olunur üstünde saq kilik edib “open link in new tab” seçin)

را انتخاب فرمایید “open link in new tab” برای دیدن تصاویر با اندازه بزرگتر لطفا روی تصویر راست کلیک کرده گزینه

*

Image 3

*

Image 6

*

Image 7

*

Image 8

*

Image 9

*

Azerbaijan Borders al Istakhri - Copy - Copy

*

 

4- Azerbaijan Borders: Date:

950 AD Name of Historian : Ibn Hawqal

Book : Ṣūrat al-’Arḍ

Cities : Marageh, Tabriz, Urmia, Khoy, Salmas, Ardabil, Zanjan, Azarshahr, Oshnavieh, Mianeh, Marand, Barzand, Etc.

*

(şekili böyük ölçüdə görmek üçün; xahiş olunur üstünde saq kilik edib “open link in new tab” seçin)

را انتخاب فرمایید “open link in new tab” برای دیدن تصاویر با اندازه بزرگتر لطفا روی تصویر راست کلیک کرده گزینه

*

(1)

*

(2)

*

(3)

*

(4)

*

(5)

*

(6)

*

Ibn_Hawqal_s_map_1_wiki

*

Azerbaijan Borders Ibn Hawqal

*

 

5- Azerbaijan Borders:

Date: 1179 AD

Name of Historian: Yaqut al-Hamawi

Book: Kitāb mu’jam al-buldān (Dictionary of Countries)

Cities: Barda, Zanjan, Deylaman, Gilan, Tarom, Tabriz, Margeh, Khoy, Salmas, Urmia, Ardabil, Marand, Etc.

*

(şekili böyük ölçüdə görmek üçün; xahiş olunur üstünde saq kilik edib “open link in new tab” seçin)

را انتخاب فرمایید “open link in new tab” برای دیدن تصاویر با اندازه بزرگتر لطفا روی تصویر راست کلیک کرده گزینه

*

Image 14

*

Image 15

*

Image 16

*

Azerbaijan borders Yaqut al-Hamawi - Copy - Copy

*

 

6- Azerbaijan borders:

Date: 850 AD

Name of Historian: Ahmad al-Ya’qubi

Book: Kitab al-Buldan (Book of the Countries)

Cities : Zanjan, Ardabil, Urmia, Salmas, Shiz city, Tabriz, Khoy, Mianeh, Marand, Beyləqan, Barzand, Versan, Serah(Sarab).

*

(şekili böyük ölçüdə görmek üçün; xahiş olunur üstünde saq kilik edib “open link in new tab” seçin)

را انتخاب فرمایید “open link in new tab” برای دیدن تصاویر با اندازه بزرگتر لطفا روی تصویر راست کلیک کرده گزینه

*

Image 13

*

Image 14

*

Image 11

*

ال اذری

*

Azerbaijan border Ahmad al-Ya'qubi

*

 

1100 il qabaq Azərbaycanda yaşayan (etnik) adı Azəri olaraq yazılıb (+Sənəd) نام مردم آذربایجان در اسناد تاریخی 1100 سال پیش به شکل آذری نوشته شده است به همراه سند

Min yüz əlli il qabaq “əhməd ibni əbi yəqub” (yəqubi) adlı meşhür islam tarixçisi yazdıqaı “əlbəldan” kitabında azərbaycanda yaşıyan etnikin (xalq) adın Azəri olarq yazır.

تاریخ نگار مشهور اسلامی احمد ابن ابی یعقوب مشهور به یعقوبی در کتاب البلدان نام اتنیکی مردم اذربایجان را مخلوطی از اذریها و جاودانیه ها میداند.

(şekili böyük ölçüdə görmek üçün; xahiş olunur üstünde saq kilik edib “open link in new tab” seçin)

را انتخاب فرمایید “open link in new tab” برای دیدن تصاویر با اندازه بزرگتر لطفا روی تصویر راست کلیک کرده گزینه

(1) (2) ال اذری ال اذری - Copy